IKDB Makersstory De Moerasdraak
In het Innovatie Kwartier Den Bosch (IKDB) werken onderwijs, bedrijfsleven en overheid samen aan slimme oplossingen die het leven in de stad aangenamer maken. Of het nu gaat om mobiliteit, duurzaamheid, wonen of gezondheid: in het IKDB Innovatielab worden nieuwe concepten en technologieën direct in de praktijk getest.
Een van die projecten is de Moerasdraak, een innovatief experiment van Het Talent Atelier (HTA) van het Koning Willem I College, Avans Hogeschool, het IoT Stadslab en SPARK Campus.
Het algenprobleem
Het IoT Stadslab legt regelmatig maatschappelijke vraagstukken neer bij HTA om nieuwe inzichten en toepassingen te ontwikkelen. Dit keer stond het algenprobleem in de Bossche wateren centraal. Roland van Doormalen, technisch beheerder van het IoT Stadslab, licht toe: “In de zomer zorgen algen voor slechte waterkwaliteit en stankoverlast. Dat kost de gemeente veel geld om te bestrijden. Hoe kunnen we dit voorkomen en tegengaan?” Volgens Roland is het belangrijk om een vraagstuk breed uit te zetten: “Anders ga je vooraf sturen en invullen, terwijl je juist gebruik wil maken van de energie en frisse blik van jongeren.”
Van kikker naar draak
Het begon met een speels idee van de studenten van HTA: een 3D-geprinte kikker die op het water drijft, de waterkwaliteit meet en algen wegknipt. Al snel groeide dit concept uit tot De Moerasdraak, een ontwerp waarin techniek, data en storytelling samenkomen. “We wilden niet alleen een meetinstrument bouwen, maar ook iets dat tot de verbeelding spreekt”, vertelt Bert Verhoeven, projectbegeleider vanuit het Koning Willem I College. De Moerasdraak verwijst naar de oude bijnaam van ’s-Hertogenbosch en nodigt uit tot fantasie. “Storytelling maakt dat zowel omwonenden als toevallige voorbijgangers nieuwsgierig worden en zich betrokken voelen bij het vraagstuk.”
Slimme samenwerking
Voor de technische realisatie sloot Avans Hogeschool aan, met SPARK-maker Bas op ten Berg als begeleider en werkplaatsbeheerder. Hij hielp studenten van de opleiding Ad Engineering om hun idee om te zetten in een werkend prototype, met gebruik van machines, materialen en technieken in het SPARK Lab. “SPARK bood een fysieke werkplaats waar studenten met materialen als epoxy konden werken en onderdelen konden laten drogen. Daarnaast vonden ze er kennis én inspiratie. Zij stappen hier buiten hun comfortzone en vakgebied. Zo ontstaan op natuurlijke wijze kennisoverdracht en uitwisseling van ideeën.”
Leren van elkaar
Volgens Bert ligt de grootste waarde voor HTA in de samenwerking tussen disciplines: “Een leerling-verpleegkundige komt hier bijvoorbeeld in aanraking met 3D-printen bij SPARK. Dat kan later weer leiden tot creatieve oplossingen in de zorg. Juist die kruisbestuiving maakt een gezamenlijk project zo krachtig: studenten verbreden hun horizon en ontdekken dat samenwerken altijd meer oplevert dan alleen werken.”
Maïzena
Wat De Moerasdraak bijzonder maakt, is de slimme koppeling van data. Via sensoren en meetapparatuur kan informatie uit De Moerasdraak worden verbonden met de Urban Data Base van de gemeente ’s-Hertogenbosch, waarin onder meer gegevens over temperatuur, weersomstandigheden en gebruik van de openbare ruimte zijn gebundeld. Roland: “Het IoT Stadslab is niet alleen opdrachtgever en leverancier van technologie, maar ook de verbindende factor in dit soort projecten waar onderwijs, bedrijfsleven en overheid elkaar ontmoeten. Ik vergelijk ons graag met maïzena: wij binden alle losse ingrediënten aan elkaar.”
Eerste proefvaart
Het prototype van de Moerasdraak werd eenmalig te water gelaten bij de vijver in het Paleiskwartier om te zien wat technisch mogelijk is en hoe De Moerasdraak zich in een echte omgeving gedraagt. Daarbij werden twee boten getest: één om algen te knippen en te verwijderen en één om drijvend afval op te ruimen. Roland: “De volgende stap is kijken hoe we dit verder kunnen doorontwikkelen. Bijvoorbeeld in samenwerking met de HAS Afdeling Milieukunde, richting een boot met meerdere modules: waterkwaliteit meten, algen verwijderen én zwerfafval opruimen.”
Toekomstperspectief
Met een mogelijke doorontwikkeling richting een modulair systeem en slimme datakoppelingen kan dit Bossche experiment uitgroeien tot een praktisch inzetbare oplossing voor stedelijke waterproblemen. Volgens Roland levert het project nóg meer winst op: “De Moerasdraak laat zien hoe krachtig het is wanneer onderwijsinstellingen, makers, gemeente en technologie samen optrekken. En door samen tastbare en aansprekende resultaten te boeken, haken er nog meer enthousiaste studenten en partners aan. Zo kunnen we samen nog beter én sneller nieuwe oplossingen ontwikkelen.”
Wil jij ook met jouw vraagstuk aan de slag in het Innovatie Kwartier Den Bosch?
Sluit je aan bij het IKDB Innovatielab en werk mee aan slimme oplossingen voor de stad. Kijk op www.ik-db.nl/ikdb-innovatielab.
