Biobased materialen in de bouw zijn er steeds meer. Maar hoe zorgen we ervoor dat bouwers en bewoners ze ook toe gaan passen? Dat is een vraag waar SPARK zich mee bezighoudt. Onlangs faciliteerden we een initiatief voor biobased vloerisolatie bij jaren 30-woningen in Breda. Jasper Sluis, werkzaam bij MNEXT Avans Hogeschool, projectleider Urban Livinglab Breda en teamlid van SPARK, deelt een aantal belangrijke lessen.
In de wijk Zandberg in Breda bevinden zich zo’n 150 jaren 30-woningen. Woningen uit die periode staan bij veel mensen bekend om hun mooie detailleringen, glas-in-loodramen en en-suitekamers. Maar ook om hun beperkte isolatie. In bijna honderd jaar is er immers veel verbeterd op het gebied van energiebesparing. Hoe kunnen we bewoners van deze huizen verder helpen in de energietransitie?
Over die vraag boog Jasper zich samen met Curio-practor en impactregisseur bij Urban Living Lab Breda (ULLB) Michiel Smits. Jasper: “Vanuit ULLB heeft Michiel gesproken met de wijkraad van de wijk Zandberg. De wijkraad had de taak om een energieplan te maken voor de wijk. Vanuit bewoners bestond de vraag of het mogelijk was om de vloeren van hun woningen te isoleren. Zowel ULLB als SPARK houden zich intensief bezig met de inzet van biobased bouwmaterialen. De casus van Zandberg paste dus perfect bij de doelstellingen.”
Nieuwe benadering
Vanuit de wijkraad ging een werkgroep langs de deuren om te vragen welke bewoners interesse hadden om hun vloer te isoleren. Jasper vertelt: “In totaal zijn er 150 huizen bezocht. Een deel van die huizen werd verhuurd, waardoor ze direct afvielen. Sommige bewoners hadden zelf hun vloer al geïsoleerd. Ook waren er mensen die geen interesse hadden of wiens huis niet voldeed aan de randvoorwaarden, bijvoorbeeld omdat er puin in de kruipruimte lag.”
Hier zat meteen een waardevol leerpunt. “Om te investeren in vloerisolatie, hebben mensen de juiste triggers nodig. Voor verhuurders is die er nu nog niet voldoende, omdat ze wel moeten investeren maar daar zelf weinig voor terugzien. Ook zagen we dat senioren meestal niet zaten te wachten op aanpassingen aan hun huis. Voor die doelgroepen is bijvoorbeeld een financiële prikkel nodig om na-isolatie toch aantrekkelijk te maken.”
Een andere les zat in de benadering van bewoners. Jasper vervolgt: “Bij de huisbezoeken vertelden we over de keuze voor biobased materiaal. We merkten dat we mensen al snel kwijtraakten bij de technische uitleg. Voor hen is het veel belangrijker wat het kost en wat het oplevert. Ze willen horen dat hun wooncomfort verbetert, of dat er subsidies beschikbaar zijn om deze aanpassingen te laten doen. Als we gaan opschalen, is het verstandig om daar de focus op te leggen.”
Keuze voor isolatiemateriaal
Uiteindelijk bleven er drie huizen over die mee wilden en konden doen aan het initiatief. Voor de uitvoering is aannemersbedrijf Rasenberg uit Terheijden ingeschakeld. Jasper: “Deze aannemer wilde graag meer leren over het werken met biobased materialen en zag dit als een mooie kans om hier kennis mee te maken.” Daarnaast deed het initiatief beroep op acht studenten bouwtechniek van Curio. “Zij kunnen hier de theorie die ze op school leren in de praktijk toepassen.”
Voor de vloerisolatie is gekozen voor Isovlas. Jasper licht die keuze toe: “Allereerst hadden we een praktische uitdaging: de luiken naar de kruipruimtes waren niet veel groter dan A3-formaat. Plaatmateriaal viel daardoor meteen af. Daarnaast keken we naar eigenschappen zoals vochtdoorlatendheid, RC-waarde en de beschikbaarheid van het materiaal. Isovlas kwam daarbij het beste naar voren.”
Kruisbestuiving
In april hebben de aannemer en studenten de vloerisolatie aangebracht. Jasper blikt terug: “De studenten waren superenthousiast. Ze doken zo de kruipruimtes in om de isolatie aan te brengen. Dat is mooi om te zien. Een paar van hen gaven zelfs aan dat ze dit later graag als werk wilden gaan doen. Ook de aannemer heeft veel geleerd. Ze waren nog niet bekend met het materiaal, maar vonden het prettig om mee te werken. Dat maakt een project als dit een mooi voorbeeld van een kruisbestuiving tussen onderzoek, onderwijs en de praktijk.”
Dit is precies waar initiatieven zoals SPARK ook naar streven: een omgeving creëren waarin mensen kunnen leren, doen en maken. Jasper: “De potentie voor biobased materialen in de gebouwde omgeving is groot, maar de bekendheid nog niet. Juist door samen te werken met onderwijs en de praktijk, creëren we een speelveld waarin iedereen van elkaar kan leren. Dit project laat zien dat het kan slagen, maar ook dat er hindernissen zijn. Het is aan ons om manieren te vinden om die weg te nemen.”
Dat dat mogelijk is, bewijst dit project ook. Jasper sluit af: “De aannemer was zo enthousiast dat hij al gevraagd heeft om een toolbox te verzorgen waarin we meer vertellen over biobased materialen in de bouw. Ook kunnen we met de geleerde lessen in gesprek met gemeenten om te laten zien wat nodig is om de materiaaltransitie te laten slagen. Zo hebben zij de juiste handvatten richting de overheid.”
Heb je ideeën over het toepassen van biobased materialen in de bouw of wil je meedoen aan één van de initiatieven van SPARK? Neem contact op via info@sparkcampus.nl.
